देवानंद पवार : लोकांच्या हाकेला धावून जाणारा नेता
आजच्या महाराष्ट्राच्या राजकारणाकडे पाहिलं, की अनेक प्रश्न मनात उभे राहतात. स्वार्थ, सत्तालालसा, परिस्थितीनुरूप बदल आणि राजकीय घडामोडींमध्ये झपाट्याने होणारे पक्षांतर आणि गटबाजी यामुळे सामान्य नागरिकात अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. राजकारण हा समाजासाठीचा माध्यम असायला हवा, अशी अपेक्षा असतानाही प्रत्यक्षात अनेकदा घोषणा, सत्कार आणि जाहिरात यांमध्येच राजकारण थांबलेले दिसते. विचारधारा, निष्ठा, मूल्ये मागे पडत चालल्याची भावना अनेक ठिकाणी जाणवत आहे. आज गट बदलणे, पक्ष बदलणे किंवा भूमिकांमध्ये अचानक बदलणे इतके सामान्य झाले आहे की लोकांचा विश्वास गळून जात आहे. प्रत्यक्षात, जनता जेव्हा आपली समस्या मांडते, त्यावेळी बहुतेक वेळा ती ऐकली जात नाही. शेतकऱ्यांचे प्रश्न, बेरोजगार तरुणांचे भविष्य, महिलांची सुरक्षितता, गरीब आणि वंचित घटकांचे मूलभूत प्रश्न हे दुय्यम ठरले आहेत. व्यासपीठांवरून घोषणा होतात, भाषणे दिली जातात, पण प्रत्यक्ष मदत आणि सातत्यपूर्ण कार्य अनेक ठिकाणी कमी दिसते. अशा वातावरणातही काही व्यक्तिमत्त्वं अपवाद ठरतात. मोठ्या आवाजात बोलण्याऐवजी शांतपणे, पण ठामपणे लोकांसाठी कार्य करणारी माणसं, प्रत्यक्ष कृतीला महत्त्व देणारी नेतृत्व व्यक्तिमत्त्वं आजही समाजात आशा जिवंत ठेवतात. मेहकर तालुक्यातील काँग्रेस पक्षाचे तालुका समन्वयक देवानंद त्र्यंबक पवार हे अशाच अपवादात्मक व्यक्तिमत्त्वाचे प्रतीक आहेत. देवानंद पवार यांची समाजसेवा ही निःस्वार्थ, सातत्यपूर्ण आणि ठाम आहे. कुणाचं घर संकटात असेल, कुणावर अन्याय झाला असेल, कुणी आर्थिक किंवा सामाजिक दृष्ट्या दुर्बल असेल, तर ते स्वतः पुढाकार घेतात. वेळ, दिवस, पक्ष, राजकारण याचा विचार न करता मदतीसाठी धावून जाणं ही त्यांची कार्यपद्धतीची समाजसेवा आहे. त्यांची समाजसेवा कॅमेरे, जाहिरात, सत्कार किंवा प्रसिद्धीवर अवलंबून नाही. ते मदत करताना समोरच्या माणसाचा स्वाभिमान जपतात. समोरच्या माणसाला स्वतःच्या पायावर उभं राहण्याचा आत्मविश्वास देतात. अनाथ, निराधार, वंचित आणि गोरगरीबांसाठी उभं राहणं, त्यांना आधार देणं ही त्यांच्या समाजसेवेची ओळख आहे. देवानंद पवार यांची मदत फक्त आर्थिक नाही. त्यांचे दातृत्व हे वेळ, धावपळ, प्रशासनासमोर पाठपुरावा आणि अन्यायाविरोधात लढा या सर्वात प्रकट होते. अनेक वेळा त्यांचे काम पडद्यामागे राहते; परिणाम ठोस असतो, पण गाजावाजा नाही. कारण त्यांचा दृष्टिकोन स्पष्ट आहे: “मदत दाखवायची नाही, उपयोगी पडली पाहिजे.” त्यांची सर्वसामान्यांशी नाळ विश्वासावर आधारित आहे. औपचारिकता, ओळखी किंवा शिफारशीची त्यांना गरज नाही. त्यामुळे लोक त्यांच्याकडे मदतीसाठी सहज जाऊ शकतात. ही जवळीक त्यांच्या नेतृत्वाला अधिक प्रभावी बनवते. देवानंद पवार यांचे नाव आज केवळ मेहकर तालुक्यातच नाही, तर परिसरातील इतर भागांमध्येही विश्वासार्ह समाजसेवक आणि लोकनेता म्हणून ओळखले जातात. लोक त्यांना फक्त राजकीय प्रतिनिधी म्हणून पाहत नाहीत; तर समाजासाठी उभं राहणाऱ्या, गोरगरीब-निराधारांचा खरा निःस्वार्थ समाजसेवक म्हणून ओळखऱ्या जातात. त्यांचा दृष्टिकोन स्पष्ट आहे: राजकारण समाजासाठी, लोकासाठी असायला हवं. ते सत्तेसाठी नव्हे; माणसासाठी राजकारण करतात. त्यांच्या कार्यपद्धतीत आक्रमकतेपेक्षा समजूतदारपणा, संवेदनशीलता आणि संवादावर भर आहे. मतभेद असू शकतात, पण ते शांततेने आणि सामंजस्याने सोडवण्यावर भर देतात.
देवानंद पवार सातत्याने निराधार घटाकातील लोकांना आर्थिक मदत, शिक्षणासाठी मदत, आरोग्यासाठी मदत, आपत्तीग्रस्त कुटुंबांना आधार देणे, गरजूंच्या मुलांसाठी उभं राहणे, ही सर्व कार्ये त्यांच्यासाठी कर्तव्याची आणि माणुसकीची जाणीव आहेत. समोरच्या माणसाला स्वतःच्या पायावर उभं राहण्यासाठी मानसिक बळ देणे हे त्यांचे ध्येय असते. आज समाजात जेव्हा “कोणीतरी माझ्यासाठी आहे” ही भावना दुर्मीळ होत चालली आहे, तेव्हा देवानंद पवार यांची समाजसेवा लोकांसाठी शांतपणे, ठामपणे आणि विश्वासार्हतेचा आधार बनतो. सहानुभूती आणि निःस्वार्थ योगदान ही त्यांची कार्यपद्धती समस्येच्या मुळाशी जाण्यावर आधारित आहे. फक्त तात्पुरती मदत देऊन थांबणे नव्हे; दीर्घकालीन उपाय शोधणे, प्रशासनासमोर पाठपुरावा करणे, गरजूंच्या हक्कासाठी उभं राहणे हे त्यांचे विशेष गुणधर्म आहेत. त्यांच्या कार्याने स्पष्ट होते की खरा नेता तोच, जो लोकांच्या वेदना समजून घेतो, त्यांच्यासाठी धावतो, आणि त्यांच्या जीवनात फरक निर्माण करतो. त्यांची सेवा, दातृत्व आणि माणुसकी लोकांच्या मनात विश्वास आणि आदर निर्माण करतात. म्हणूनच देवानंद पवार यांना “लोकांच्या हाकेला धावणारा नेता” म्हटलं जातं. ही ओळख शब्दांपुरती नाही; ती त्यांच्या सातत्यपूर्ण, निःस्वार्थ कार्यातून, माणुसकी आणि दातृत्वातून उभी राहणारी ओळख आहे. आजच्या राजकारणात, जिथे बरेच नेते घोषणांमध्ये अडकलेले दिसतात, देवानंद पवार यांची समाजसेवा खऱ्या लोकनेतेची कसोटी आहे. त्यांच्या कार्यातून स्पष्ट होते की समाजासाठी उभं राहणं, लोकांच्या वेदना समजून घेणं आणि निःस्वार्थपणे मदत करणं यापेक्षा मोठं काहीही नाही. ते सत्तेसाठी नाही, राजकारणासाठी नाही, तर समाजासाठी लढणारे समाजसेवक आहेत. आणि म्हणूनच देवानंद पवार हे खरे समाजसेवक, खरे लोकनेते आणि लोकांच्या हक्कासाठी उभे असणारे नाव आहेत.
